بایگانی ماهانه: اکتبر 2011

نشریه یِ رادیکال -شماره ۴

(نشریه را از این‌جا دریافت کنید!)

سرآغاز

(جای‌گاهِ آموزش در ایران)

برناک جوان /  پژمان رحیمی

نهاد آموزش در جامعه​ی ایران مانند سایر عرصه­های فرهنگی و اجتماعی نقش ویژه و مهمی را در تحکیم جهان بینی حاکم بر جامعه دارد. مهم­ترین نقش این نهاد، پرورش میلیون​ها دانش­آموز و دانش­جو بر اساس ایده​ئولوژی حاکم و تربیت نیرو برای حفظ ساخت اجتماعی موجود است. آموزش و پرورش در ایران به​طور مستقیم با ساختار سیاسی کشور مرتبط شده و ایده­های آن را به اجرا می­گذارد ولی از طرفی هر روز آشتی­ناپذیری خود و تضاد خود را با این ایده­ها در سطوح مختلف نشان می­دهد. شاهد این مدعا این است که از زمان آغاز به کار مدارس امروزی در ایران و در دوره­های مختلف شاهد نقش انکارناپذیر فعالین این عرصه – از دانش­آموز گرفته تا اساتید – در مبارزات و رهبری آن­ها بوده­ایم. بنابراین بررسی این نهاد را با همین گسترده­گی باید در نظر گرفت.

نظام آموزش و پرورش نوین ایران از کودکستان­ها، دبستان­ها، مدارس راهنمایی، دبیرستان­ها، دانش­گاه­ها و مؤسسات آموزش عالی تشکیل شده است. مقدمات ایجاد این نظام، از زمان تأسیس دارالفنون، در سال ۱۲۲۸ شمسی و با تاسیس وزارت علوم فراهم شد و بعد از انقلاب مشروطیت به تدریج سازمان و تشکیل یافت. پس از آن شاهد گشایش مدارس ویژه توسط مسیونرهای مذهبی بودیم که عمدتاً در تقابل با مکتب​خانه­ها قرار داشت، و این روند در دوران رضاشاه ادامه داشت تا گشایش دانش­گاه تهران در سال ۱۳۱۳ که دوره­ی جدیدی را در آموزش شاهد بودیم. در دوره­ی محمدرضا شاه تلاش بسیاری شد تا نهاد آموزش به­صورت مدرن درآید و تا حدی متناسب با تحولاتی شود که در عرصه­ی اقتصادی داخلی و در سطح جهانی رخ داد. این مورد مستلزم این بود که نهاد آموزش تا حد زیادی از سیطره­ی روحانیت و به​طور کلی مذهب خارج شود. با همه­ی مخالفتی که از سوی روحانیت شیعه شد اما در نهایت رژیم پهلوی توانست دانش­گاه­ها و مدارس مدرن را در ایران مستقر سازد. اما نتیجه­ی این عمل دوگانه بود یعنی نیروی متخصص و جدید برای ساخت سیاسی- اقتصادی جدید تربیت می­شد در حالی که قدرت سیاسی دیکتاتوری شاه را نیز با چالش روبه­رو کرد. دانش­جویان مهم­ترین مخالفان رژیم شاه بودند و رژیم پهلوی با تناقض بزرگی روبه­رو شد. شاه هم می­خواست فیگور دولت مدرن و غربی را حفظ کند و هم نمی­توانست مخالفت سیاسی را تحمل کند بنابراین هر نوع صدای مخالف را سرکوب می­کرد و دانش­جویان از مهم­ترین اقشاری بودند که مورد سرکوب قرار گرفتند. در نهایت مبارزات دانش­جویان در هم​راهی با مبارزات کارگران  از مهم­ترین عواملی بودند که سرنگونی رژیم شاه را موجب شدند. باید خاطر نشان کرد که سازمان­های سیاسی آن دوره – سازمان­های علنی مانند ملی­ها و مذهبی­ها و زیرزمینی مانند کمونیست­ها و مجاهدین – بیشترین کادرها و اعضای خود را از میان دانش­جویان و دانش­آموزان جذب کردند و در کوران انقلاب هرکدام شاخه­های دانش­آموزی و دانش­جویی داشتند.

مقوله­ی آموزش  بعد از انقلاب ۱۳۵۷ دچار تغییرات عمیقی شد. بعد از تغییر رژیم سیاسی ایران در سال ۱۳۵۷ روحانیت با استفاده از فضای مذهبی ایران و همچنین با کمک غیر مستقیم  نهادهای سیاسی و امنیتی غربی توانست قدرت را به دست آورد و همه­ی رقبای سیاسی خود را از میان برداشت. هزاران مخالف خود را اعدام کرد و بسیاری را شکنجه و زندانی کرد. روحانیت فهمیده بود که باید دانش­گاه­ها و مدارس و کلاً نهاد آموزش را تحت کنترل خود در بیاورد و همچنین کارخانه­ها را کنترل کند تا هم­چون رژیم شاه ضربه­ای از این دو ناحیه نخورد. در کارخانه­ها انجمن­های اسلامی کار را تشکیل داد تا جنبش کارگری را کنترل کند و در دانش­گاه­ها دفتر تحکیم حوزه و دانش­گاه (انجمن­های اسلامی) را شکل داد تا جنبش دانش­جویی را کاملاً به نفع خودش کنترل کند. دوسال همه­ی دانش­گاه­ها را تعطیل کرد و به تصفیه­ی اساتید دانش­گاه و دانش­جویان مخالف خود و تغییر دروس آموزشی پرداخت که از آن با عنوان «انقلاب فرهنگی اسلامی» یاد می­شود که در واقع هجوم ضدانقلاب به آرمان­های قیام ۵۷ و نهادی بود که کادرهای انقلابی از آن در می­آمدند. تفکیک جنسیتی در سطح جامعه به­طور گسترده در موسسات آموزشی اجرا شد و به کمک تصویب قوانین بر اساس شرع اسلام و «همت بالا»ی پاسداران تلاش شد، که زنان و دختران را از عرصه­ی مبارزاتی، آموزشی و کلاً فضای عمومی جامعه کنار بگذارند و فتوای شرعی روحانیون نیز به این سرکوب گسترده­ی جنسیتی مشروعیت می­داد. رژیم با این اعمال و برپایی جنگ مستقیم با مردم توانست سکوت و خفقان را بر جامعه حاکم کند. به خواندن ادامه دهید

Advertisements

سرمایه (به زبانِ ساده) -جلدِ دوم

«سرمایه»یِ مُصَور که جلدِ دومِ آن تقدیم­تان می­شود از رویِ «سرمایه» کتابِ اصلی‌یِ کارل مارکس طراحی و داستان­پردازی شده است. مفاهیمِ اساسی‌یِ‌ «سرمایه» در قالبِ داستانی از فرآیندِ تولید در کارخانه­یِ پنیرسازی توضیح داده می­شود و به این صورت «سرمایه»یِ مارکس را، که متنی ترسناک و سخت جلوه می­کند، به شکلی ساده برای مخاطبینِ بیش‌تری قابلِ فهم می­کند. «سرمایه»یِ مارکس برایِ اولین­بار در سالِ ۲۰۰۸ از سویِ انتشاراتِ ایست‌پرس(East Press)  در ژاپن به شکلِ مُصور منتشر شده است. در جلدِ دومِ سرمایه­یِ مصوَر، پیش‌رفتِ حوادثِ کارخانه­یِ پنیرسازی‌یِ روبین و دانیل هم‌آهنگ با قوانینِ عمومی‌یِ سرمایه­داری از سویِ انگلس، که جلدِ دوم و سومِ «سرمایه» را بعد از مرگِ او[مارکس] جمع‌آوری و منتشر کرد، با زبانی ساده توضیح داده می‌شود. انگلس چگونه‌گی‌یِ شکل‌گیری‌یِ استثمار و اجتناب‌ناپذیری‌یِ بحران‌هایِ اقتصادی در سیستمِ سرمایه‌داری را از رویِ مثالِ کارخانه‌یِ پنیرسازی با زبانی جذاب وقابلِ فهم تشریح می‌کند.


مشاهده و یا دریافتِ کتاب:

کیفیتِ معمولی

کیفیتِ بالا 


سرمایه (به زبانِ ساده) -جلدِ اول

کتابِ مُصوَرِ «سرمایه» با توجه به مباحثِ کتابِ «سرمایه» نوشته​یِ کارل مارکس تهیه شده است. مفاهیمِ اساسی‌یِ «سرمایه» در قالبِ داستانی از فرآیندِ تولید در کارخانه​یِ پنیرسازی توضیح داده می​شود و به این صورت «سرمایه»یِ مارکس را، که متنی ترس​ناک و سخت جلوه می​کند، به شکلی ساده برایِ مخاطبینِ بیش​تری قابلِ فهم می​کند. «سرمایه»یِ مارکس برایِ اولین​بار در سالِ ۲۰۰۸ از سویِ انتشاراتِ ایست‌پرس(East Press) در ژاپن به‌شکلِ مُصوَر منتشر شده است. این کتاب توانست هم از نظرِ محتوا و داستان و هم از نظرِ تصویرگری‌اش توجهِ بسیاری را در سطحِ جهانی جلب کند؛ به گونه‌ای که میزانِ فروشِ آن در مدتِ کوتاهی از صدهزارجلد فراتر رفت. «سرمایه»یِ مُصوَر،موضوعی جذاب را پیشِ رویِ خواننده می‌گذارد و برایِ طیفِ وسیعی می‌تواند مفید و جذاب باشد. از جمله برایِ افرادی که ماه​ها وقت صرفِ فصولِ کتابِ «سرمایه» کرده​اند و یا افرادی که نتوانسته​اند تاکنون آرزویِ مطالعه​یِ «سرمایه» را محقق کنند، و نیز برایِ جوانانی که خواهانِ آشنایی با مفاهیمِ اساسی‌یِ «سرمایه» هستند؛ هم​چنین برایِ کسانی که به مطالعه​یِ رمان​هایِ مُصور علاقه دارند.

مشاهده و یا دریافتِ کتاب:

کیفیتِ معمولی

کیفیتِ بالا 

 

 



%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: