چای در ایران

مهرداد مهرپور محمدی

از آغازِ کشتِ چای در ایران در حدودِ ۱۱۰ سال می­گذرد. در طولِ این مدتِ تولیدِ چای در کشور، فراز و نشیب­هایی را از سر گذرانده است اما پس از انقلابِ ۱۳۵۷ و در دورانِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی که به دروغ خود را طرفدارِ مردم و به‌ویژه پابرهنه­ها نامیده و می­نامد، چای­کاری و چای­کاران حال و روز خوشی نداشته­اند و همواره با مشکلاتِ ریزودرشتِ پیش­روی در حالِ جدال بوده­اند و هرگز به حق خود دست نیافته­اند. با ادامه یافتنِ مسایل و مشکلاتِ طاقت‌فرسایِ حوزه‌یِ تولیدِ چای، زحمت‌کشانِ ذی‌ربط زیرِ بارِ فشارِ زندگی در حالِ از بین رفتن هستند. مسببِ مسایل و مشکلاتِ چای‌کاران، حکومتِ سرمایه­داریِ اسلامی است که سیاست­ها و برنامه­هایِ خود را، در جهتِ کسبِ حداکثر سود برایِ اقلیتی در حاکمیت و به ازایِ نابودیِ تولیدِ ملی و زندگیِ صدها هزار نفر، به پیش برده و می­برد.

من در این نوشتار نگاهی گذرا به وضعیتِ تولید، تولیدکنندگان و بازارِ چای در ایران در سال­هایِ پس از انقلابِ ۱۳۵۷ دارم. گفتنی­ها درباره­یِ بخش­هایِ مختلفِ مربوط به چای (کشاورزی، صنعت و بازرگانی) فراوان است ولی برای پرهیز از طولانی شدنِ مطلب، تلاش نمودم از میانِ منابع و یادداشت­هایِ زیادی که فراهم آورده بودم،  نوشته­ای تا حدِ امکان کوتاه و گویا ارایه نمایم. امیدوارم چنین باشد.

مناطق و سطحِ کشتِ چای در ایران

کشت و تولیدِ چای در ایران، در استان‌هایِ گیلان و مازندران متمرکز است.در حالِ حاضر سطحِ زیرِ کشتِ چای حدودِ ۳۲۰۰۰ هکتار می باشد که در بیش از ۹۰۰ روستا در شهرهایِ صومعه­سرا، فومن، شفت، رشت، لاهیجان، آستانه اشرفیه، سیاهکل، لنگرود، رودسر و املش در استان گیلان و شهرهایِ رامسر و تنکابن تا حوالیِ چالوس در استانِ مازندران به طولِ حدودِ ۲۰۰ کیلومتر قرار گرفته و هم‌اکنون حدودِ ۶۰۰۰۰ خانه‌وار در کشت و کار این محصول اشتغال دارند .(۱)

تولیدِ چای: در سالِ ۱۳۴۹، کلِ چایِ خشکِ تولیدی مقدارِ ۲۰ هزار تن بود که با افت‌وخیزهایی،  در سالِ ۱۳۵۳ به ۲۴ هزار تن، در سال­هایِ ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ به ۳۰ هزار تن و در سالِ ۱۳۵۸ به ۳۵ هزار تن رسید.(۲) میزانِ تولیدِ چایِ خشک  در سالِ ۱۳۷۰ به مقدارِ ۷۰ هزار تن و در سالِ ۱۳۸۹ به ۲۵ هزار تن رسید.(۳)

سطحِ باغاتِ چای و تغییراتِ آن

جدولِ پراکندگیِ وسعتِ باغاتِ کشور در سال­هایِ مختلف (درصد) (۴)   

١٣٧٧

١٣٦٧

١٣٤٤

وسعت

۲۹/۲۶

۸/۱۹

۷/۸

زیر٥⁄٠ هکتار

۰۶/۲۴

۴/۱۸

۵/۱۸

٥⁄٠ تا ١ هکتار

۹۲/۲۵

۶/۱۸

۳/۳۴

١تا ۲ هکتار

۸۶/۱۷

۴/۲۷

۵/۳۳

۲ تا ١٠ هکتار

۸۷/۵

۱۶

۵

بالای ١٠ هکتار

 

در سالِ ۱۳۸۶، تعدادِ کلِ بهره‌برداری­هایِ چای‌کاری، ۴۱۴۸۹ بهره برداری با سطحِ کشتی معادلِ ۱۹۴۷۳ هکتار  و ۱۶۵۷۱۷ تن تولید بود که ۳۳۸۷۱ بهره‌برداری مساحتی کمتر از یک هکتار داشتند و ۱۰۶۶۱ هکتار از کلِ سطحِ کشت و ۱۳۵۱۰۰ تن از کلِ تولیدِ متعلق به همین بهره‌برداری‌هایِ خُرد بوده است. ۵۹۲۶ بهره‌برداری کمتر از ۰/۱ (یک دهم) هکتار، ۲۶۹۲ بهره برداری بینِ ۰/۱ (یک دهم) تا ۰/۲ (دو دهم) هکتار، ۱۷۷۰۹ بهره برداریِ بینِ ۰/۲ (دو دهم) تا ۰/۵ (پنج دهم) هکتار و ۷۵۴۴ بهره‌برداریِ بینِ ۰/۵ (پنج دهم) تا ۱ (یک) هکتار مساحت داشته اند. (۵)

همان طور که مشاهده می­شود، تعدادِ باغات با سطوحِ خرد در طولِ زمان افزایش یافته است به طوری که بیش از ۸۱درصد از کلِ سطوحِ باغات را تشکیل می­دهد. در واقع، اغلبِ چای­کاران دارایِ قطعاتِ کوچکِ باغِ چای هستند و برایِ گذرانِ زندگی به تولیدِ حاصل از همین قطعاتِ کوچک وابسته می­باشند. به عبارتی هر مشکلی که در مراحلِ مختلفِ کشاورزی، صنعت و بازرگانیِ چای بروز کند، تاثیراتِ زیادی بر شرایطِ چای‌کارانِ خرده‌مالک می­گذارد. حال اگر در نظر بگیریم که چای‌کاری برایِ مدت­هایِ مدیدی دچارِ مشکلاتِ مختلف و متنوعی -که از سویِ دستگاه‌هایِ حکومتی و به عمد بدان تحمیل گردید- بوده است، بهتر می­توانیم درک کنیم که بر چای‌کاران و خانواده­هایِ آن­ها چه رفته است و اینک در چه شرایطِ بحرانی گرفتارند، آن هم فقط به جرمِ تولید!!!

ارزشِ چایِ تولیدی

در سالِ ۱۳۵۱ ارزشِ چایِ تولید شده در استانِ گیلان مبلغِ ۸۶۷ میلیون ریال، در استانِ مازندران ۹۰ میلیون ریال و در کلِ کشور مبلغِ ۹۵۷ میلیون ریال بوده است.(۶) ارزشِ اقتصادیِ چایِ تولید شده در سالِ ۱۳۸۵، مبلغِ ۳۳۲ میلیارد و ۴۱ میلیون ریال بوده است. (۷)

اشتغال­زاییِ چای­کاری

بهره‌برداری از چایِ شمال طیِ مدتِ ۶ ماه انجام می­شود و يک هكتار باغِ چای در طولِ دوره‌یِ بهره‌برداریِ بينِ ۱۲۵ تا ۱۳۰ كارگر جذب می‌كند. بر اساسِ آمارهایِ موجود، ۳۰ هزار هكتار باغِ چای در كشور وجود دارد و بيش از ۵ ميليون نفر روز در شرايطِ كنونی در مراحلِ مختلف برداشتِ برگِ سبز در باغ­ها و چا­ی­سازی در کارخانه­ها مشغول فعالیت هستند. (۸)

مصرفِ سرانه‌یِ چای در ایران

درباره‌یِ میزانِ مصرفِ سرانه‌یِ چای برآوردها مختلف است. از جمله رییسِ سازمانِ چایِ کشور ( در شهريور ۱۳۹۰) گفت: نیازِ سالانه‌یِ چای به کشور ۱۰۰ الی ۱۱۰ هزار تن است که سرانه مصرفِ آن در جوامعِ شهری ۱۲۵۰ گرم و در جامعه روستایی ۱۴۰۰ گرم است.(۹) مصرفِ سرانه‌یِ چای در ايران طبقِ اعلامِ کميته‌یِ بين‌المللیِ چای رقمی بالغ بر ۱۶۰۰ گرم است که اين ميزان با مصرفِ سالانه بيش از ۱۰۰ هزارتن همراه است در حالی‌که اتحاديه‌یِ چاي‌کاران مصرفِ سرانه‌یِ کشور را رقمی بالغ برحدودِ ۱۱۵ هزارتن اعلام می‌کند. (۱۰) طبقِ برآوردِ مرکزِ آمارِ ایران، میانگینِ مصرفِ چای در جامعه‌یِ‌ شهری‌ حدودِ ۱۷۱۶ گرم‌ و در جامعه‌یِ‌ روستایی‌ حدودِ ۱۸۲۴ گرم است.‌ (۱۱)

مشکلاتِ عمده­یِ تولیدِ چای در ایران: ۱- وارداتِ بی­رویه ۲- عدمِ به‌سازی و نوسازیِ باغ‌هایِ چای ۳- طرحِ خصوصی‌سازی و انحلالِ سازمانِ چای ۴- نحوه‌یِ خریدِ تضمینی

۱- وارداتِ بی‌رویه: بر وارداتِ چای در دوره‌یِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی چنان هرج‌ومرجی حاکم است که حتی گزارشِ تهیه شده توسطِ کمیسیونِ اقتصادیِ مجلسِ شورایِ اسلامی درموردِ «تحقیق و تفحص از میزان و چه‌گونگی وارداتِ چایِ خشک و نحوه‌یِ توزیعِ آن در کشور» در دوره‌یِ زمانیِ ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۱ نیز، گوشه­هایی از فساد و دزدی­هایِ دست­اندرکارانِ حکومتی و عواملِ وابسته را نشان می­دهد.

وارداتِ قانونی

اغلب در واردات مسایلِ مختلفی وجود داشته است و واردکنندگانِ بزرگ که از حمایت‌هایِ دستگاه‌هایِ مختلفِ حکومتی برخوردار بوده اند، تخلفاتِ زیادی را مرتکب گردیده اند. از جمله مواردی که درگزارشِ تحقیق و تفحصِ مجلس (یاد شده دربالا) لحاظ گردید، وارداتِ چای توسطِ حوزه‌یِ علمیه‌یِ قم بوده است.

عمل‌کردِ شهرکِ‌ مهدیه‌یِ‌ قم ‌[زیرمجموعه­یِ حوزه‌یِ علمیه‌یِ قم]: شهرکِ مهدیه‌ قبل‌ از دریافت‌ِ مجوزِ وارداتِ‌ چای،‌ در تاریخِ‌ ۱۷/۱۲/۱۳۷۳ مبادرت‌ به‌ ثبتِ‌ سفارش‌ به‌ میزانِ‌ (۱۰۰۰) تن‌ چای‌ در وزارت‌ِ بازرگانی‌ می‌نماید. سپس مبلغِ‌ یک‌میلیون‌وهشتصد‌هزاردلار از محل‌ِ سهمیه‌یِ‌ وزارتِ‌ بازرگانی‌ با نرخِ‌ یک‌هزاروهفتصدوپنجاه (۱۷۵۰) ریال‌ به‌ این‌ موضوع‌ اختصاص‌ می‌یابد. به‌نظر می‌رسد ثبتِ‌ سفارشِ‌ فوق‌ توسط‌ِ آقایِ‌ «ر.الف‌.ش‌» از واردکننده‌گانِ‌ چای‌ در شهرستانِ‌ شیراز گشایش‌ اعتبار شده‌ است‌. در متنِ‌ پروفرم‌ ارائه‌ شده‌ از کشورِ سریلانکا، مشخصاتِ‌ چای‌، صندوقی‌ چای‌ احمد قید می‌شود… از طرفی‌ شهرک‌ به‌ میزانِ ‌(۱۰۰۰) تن‌ چایِ‌ داخلی‌ از سازمان‌ِ چای‌ خریداری ‌[واردکننده‌گان ملزم به خریدِ دو کیلوگرم چایِ داخلی به ازایِ ورودِ هر کیلوگرم چایِ خارجی بوده­اند] و در معرفی‌نامه‌یِ‌ صادره‌ قید می‌نماید که‌ چایِ‌ موصوفِ‌ تحویلِ‌ آقایِ‌ «م‌.س‌» شود که عامل‌ِ شهرک‌ِ مهدیه‌ و آقای‌ «ر.الف‌.ش‌» بوده‌ و چای‌ِ هردو را از سازمان‌ِ چای‌ِ کشور تحویل‌ گرفته‌ است‌. رویه‌یِ‌ فروش‌ِ چای‌ِ داخلی‌ در سازمانِ‌ چای به صورتِ‌ نقدی‌ بوده‌ است‌، اما شهرک‌ِ مذکور با تاییدِ وزیرِ وقت‌ِ کشاورزی‌ و با ارایه‌یِ‌ چکی به تاریخِ ۱۵/۱/۱۳۷۴ و به مبلغِ‌ ۳ (سه) میلیارد و۶۷۰ میلیون‌ ریال،‌ درخواست‌ می‌نماید، چای‌ِ داخلی‌ را از انبارها خارج‌ نماید. این‌ کار‌ انجام‌ و سپس‌ چکِ دیگری را جای­گزینِ‌ چک‌ نخست‌ می‌کند. چکِ‌ دوم در تاریخ‌ِ ۲۷ فروردینِ ۱۳۷۵ به‌منظورِ وصول‌ به حسابِ‌ سازمانِ‌ چای‌ واگذار می‌شود ولی‌ به علتِ عدمِ‌ موجودی‌ برگشت‌ می‌شود. بالاخره‌ وجه‌ چای‌ (برابرِ اسنادِ حسابداری‌ِ سازمانِ‌ چای)‌ به‌تدریج‌ تا سالِ‌ ۱۳۷۸ و پس‌ از گذشتِ‌ چهار سال‌ پرداخت‌ می‌شود….

واردات‌ِ چای‌ بینِ‌ سالِ‌ ۷۳ الی‌ ۸۱ مقدارِ ۱۴۵ میلیون‌ و۷۹۰ هزار و ۱۲۶ کیلوگرم با‌ میانگینِ‌ سالانه‌ ۱۶میلیون‌ و ۱۹۸ هزار و ۹۰۲ کیلوگرم‌ بوده‌ است. از این‌‌مقدار، ۴۵ درصد از طریقِ‌ وارداتِ‌ قانونی‌ با مجوزهایِ سازمانِ چای به افرادِ حقیقی و حقوقی وارد شده‌ و ۲۹/۵۴ (بیست‌ونه‌ممیزپنجاه‌وچهار) درصد به صورت‌ِ شبهِ‌ قانونی‌ توسط‌ِ تعاونیِ‌ مرزنشینان‌، ملوانان‌، پیله‌وران‌، بازارچه‌هایِ‌ مرزی‌ و مناطقِ‌ آزادِ تجاری‌ وارد شده‌ است‌. گروهی‌ از اشخاص‌ِ حقیقی‌ و حقوقی‌ بدونِ‌ مجوز یا بیش‌تر از مجوزِ دریافتی چای‌ وارد نموده­اند. (۱۲)

قاچاقِ چای

برآوردِ میزانِ قاچاق:‌ طیِ سال­هایِ ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۱، ۳۸۰۶۴۷ تن چای به صورتِ قاچاق وارد کشور گردید که مقدار ۸۹۶۴۷ تن آن متعلق به سالِ ۱۳۸۱ می­باشد.

طبقِ آمارِ کمیته‌یِ‌ بین‌المللیِ‌ چای، بینِ‌ وارداتِ‌ رسمی‌ِ ثبت‌ شده‌ در گمرکاتِ‌ ایران‌ و صادراتِ‌ ثبت‌ شده‌ ‌یِ کشورها به‌ ایران‌ طی‌ِ سال­هایِ‌ ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۹، اختلاف وجود دارد. به‌طوری که‌ میزانِ‌ چایِ‌ حمل‌ شده‌ به‌ مقصدِ ایران‌ از وارداتِ‌ رسمیِ‌ گمرکات‌ِ کشور بیش‌تر می‌باشد که‌ این‌ امر شیوه‌‌یِ دیگرِ اثباتِ‌ جریانِ‌ قاچاق‌ِ کالای‌ِ چای‌ در دوره‌‌یِ زمانیِ‌ مزبور می­باشد. چاي به نامِ‌ ایران‌ می‌آمده‌ است؛‌ اما ثبتِ‌ آماری‌ در گمرک‌ کم‌تر بوده‌ است‌ که‌ یا می‌بایست‌ از طریقِ‌ کم‌‌نمایی‌ در گمرکات‌ یا ورود از مبادیِ ورودی‌ِ غیرگمرکی‌ یا تغییرِ عنوانِ‌ بار، از کالایِ‌ حمل‌ به‌ ایران‌ به‌عنوانِ‌ کالایِ‌ ترانزیتی‌ و سپس‌ عملیاتِ‌ رسوب‌ یا رفت‌ و برگشت‌ ترانزیت‌ صورت‌ گرفته‌ باشد. غیر از گزارشِ‌ کمیته‌یِ بین­المللیِ چای؛ منابعِ‌ سریلانکا، هند یا کنیا و دیگران‌ نشان‌ می‌دهند که‌ در سال­هایی‌ که‌ ورودِ چای‌ به‌ کشور ممنوع‌ بوده‌ از این‌ کشورها به‌ مقصدِ ایران‌ چای‌ فرستاده‌ شده‌ است‌ حال‌ آن­ که‌ آمارِ گمرک‌ِ ایران صفر می‌باشد. (۱۱)

نقشِ سپاهِ پاسداران در قاچاق

پس از سالِ ۱۳۷۴ که بازارچه‌هایِ مرزی در استان‌هایِ کرمانشاه، کردستان و آذربایجان‌غربی راه‌اندازی شد؛ سپاهِ پاسداران اقدام به تعبیه دربِ امنیتی در این بازارچه ها نمود. بازارچه‌هایِ‌ مرزی تحتِ‌ نظارت‌ِ دبیرخانه‌یِ‌ شورایِ‌ امنیت‌ ملی‌ بودند و از مقررات‌ِ صادرات‌ و واردات‌ به‌جز انجامِ‌ امورِ قرنطینه‌ مستثنی‌ بودند.

ورودِ چای‌ از طریق‌ِ بازارچه‌هایِ‌ امنیتی‌ و با مجوزِ شورای‌ِعالی‌ِ امنیتِ‌ ملی‌ عملا از سالِ‌ ۱۳۷۶ قطع‌ گردید و از سالِ‌ ۱۳۷۶ به‌ بعد وارداتِ کلِ‌ چای‌‌ از طریقِ‌ مرزِ عراق‌ به صورتِ‌ قاچاق‌ صورت‌ می‌گرفته است‌. در سال­هایِ‌ بعد با اعمالِ‌ محدودیت­ها در ایران‌ مثلِ‌ ممنوعیت‌ِ واردات‌ِ چای‌ که‌ در سال‌ِ ۱۳۷۹ اعمال‌ شد و هم‌چنین‌ آرامش‌ ایجاد شده‌ در شمال‌ِ عراق‌، شدت‌ِ قاچاق‌ از طریق‌ِ مرزِ عراق‌ افزایش‌ یافت‌.

درخصوصِ‌ نحوه‌یِ‌ اداره‌یِ‌ مرز در غربِ‌ کشور و بازارچه‌ها بینِ‌ نهادهایِ‌ مختلفِ‌ حکومتی‌ اختلاف‌ِ نظر وجود داشت که منجر به‌ صدورِ مصوبه‌ای‌ از سویِ شورایِ عالیِ امنیتِ ملیِ مبنی‌بر واگذاریِ ترددِ دروازه­هایِ اقتصادی به گمرک و استقرارِ نیرویِ انتظامی برایِ انجامِ امور مربوط گردید که‌ این مصوبه‌ عملیاتی‌ و اجرا نگردید و سپاهِ پاسداران مبادیِ ورودی و خروجی را در اختیار داشته است.

در این خصوص ناظرِ گمرکاتِ‌ استانِ‌ آذربایجان‌غربی‌ و مدیرکل‌ِ گمرک‌ِ ارومیه‌ در نامه‌­ای در آذر ماهِ ۱۳۸۱، خطاب به رییسِ گمرک چنین نوشت: «… براساس‌ِ مصوبه‌یِ‌ هیاتِ‌ وزیران‌ مقرر گردیده‌ که‌ گمرک‌ در کلیه‌یِ‌ مبادیِ‌ ورودی‌ و خروجی‌ مستقر گردد و مرزِ تمرچین‌ پیرانشهر با عنایت‌ به‌ توافق‌ِ به‌عمل‌ آمده‌ بینِ‌ فرمانداری‌ و گمرک‌ مقرر گردید که‌ محوطه‌‌یِ مرزی‌ به‌ مساحتِ‌ حدود یازده (۱۱) هزار مترِمربع‌ تا حدودِ پاسگاهِ‌ انتظامی‌ که‌ در فاصله‌یِ‌ پانصد (۵۰۰) متریِ‌ نقطه‌ی‌ِ صفرِ مرزی‌ می‌باشد، جهتِ‌ ساخت‌‌وسازِ اماکنِ‌ گمرکی‌ و توقفِ‌ کامیون‌هایِ‌ ترانزیتی‌ به‌ گمرک‌ واگذار گردد که‌ متاسفانه نیروهایِ‌ سپاهِ‌ مستقر در منطقه‌ بدونِ‌ توجه‌ به‌ مصوبه‌‌یِ هیاتِ‌ محترمِ‌ دولت‌ و شورای‌ِ محترم‌ِ امنیت‌ِ ملی‌ در نقطه‌یِ‌ صفرِ مرزی،‌ درب‌ِ امنیتی‌ را هم‌چنان‌ دراختیار داشته‌ و تا کنون‌ نیز نسبت‌ به‌ اجرایِ‌ این‌ مصوبه‌هایِ‌ مذکور هیچ‌گونه‌ همکاری‌ از خود نشان‌ نداده‌… نیروهای‌ِ سپاهِ‌ مستقر در منطقه‌ که‌ دربِ‌ امنیتی‌ را دراختیار دارند، اقدام‌ به‌ ساخت‌‌وسازِ اماکن‌ در نقطه‌‌یِ صفرِ مرزی‌ و محوطه‌هایِ‌ موردِ نظرِ گمرک‌ِ پیرانشهر نموده‌ و قصدِ جداسازی‌ِ محوطه‌‌یِ گمرک‌ از محوطه‌یِ‌ درب‌ِ امنیتی‌ را دارند….»(۱۳)

آمارِ وارداتِ چای از ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۶: وارداتِ چای در سالِ ۱۳۷۲ مقدارِ ۵۵۹۵۸ تن به ارزشِ ۱۳۴۹۳۲۵۹۶ دلار، در سالِ ۱۳۷۷ مقدارِ ۷۷۷۷ تن به ارزشِ ۲۹۴۱۱۱۰۲ دلار، در سالِ ۱۳۸۱ مقدارِ ۱۲ تن به ارزشِ ۳۲۸۴۱ دلار، در سالِ ۱۳۸۲ به مقدارِ ۰/۷ (هفت‌دهم) تن به ارزشِ ۱۶۳۹ دلار، در سالِ ۱۳۸۳ به مقدارِ ۵۴۸۵ تن به ارزشِ ۱۱۶۰۳۰۵۳ دلار، در سالِ ۱۳۸۴ به مقدارِ ۱۷۰۸۶ تن به ارزشِ ۳۹۸۸۰۵۶۴ دلار، در سالِ ۱۳۸۵ به مقدار ۳۲۱۵۰ تن به ارزشِ ۷۱۵۴۸۳۷۶ و در سالِ ۱۳۸۶ به مقدارِ ۴۹۵۴۷ تن به ارزشِ ۱۱۳۰۱۰۴۰۸ دلار بوده است.(۱۴)

میزانِ چایِ قاچاق چند برابرِ وارداتِ قانونی: وارداتِ چای به صورتِ قاچاق به مقدارِ چند برابر وارداتِ چای به صورتِ قانونی، موردِ تاییدِ افرادِ بسیاری حتی در ساختارِ حکومت است. از جمله نماینده‌یِ لنگرود در مجلسِ شورایِ اسلامی – در خردادِ ۱۳۸۹-  گفت: «وارداتِ چای با مجوزِ قانونی ۱۵ هزار تن است در حالی‌که ۷۵ هزار تن چایِ قاچاق واردِ کشور می‌شود….» (۱۵)

سودِ سرشارِ واردات: واردکننده‌گان سودِ سرشاری از وارداتِ چای می‌برند. نایب‌رییسِ هیات‌مدیره‌یِ سندیکایِ کارخانه‌جاتِ چایِ شمال – در سالِ ۱۳۸۸-  درباره‌یِ سودِ وارداتِ چای گفت: درحالِ حاضر چایِ خارجی در مرزهایِ ایران با قیمتِ هر کیلو ۸/۱ (یک‌ممیزهشت) دلار خریداری می شود و در داخلِ کشور از کیلویی ۷ تا ۱۲ هزار تومان به فروش می­رسد. (۱۶)

عوارضِ وارداتِ بی­رویه‌یِ چای: ۱- انباشتِ چایِ داخلی ۲- تعطيلیِ کارخانه‌هایِ چای

۱- انباشت و کود شدنِ چایِ داخلی: در اثرِ وارداتِ بی‌رویه‌یِ چای، چایِ تولیدِ داخل در انبارهایِ دستگاه‌هایِ خریدارِ چای باقی ماند و به مرور بر مقدارِ آن افزوده گردید و از آن‌جایی‌که چای پس از گذشتِ مدتی، غیرقابلِ استفاده می‌گردد، مقرر گردید تبدیل به کود شود.

رییسِ سازمانِ چایِ کشور در شهریورِ سال ۱۳۹۰ از کود شدنِ ۱۹۵ هزار تن چایِ تولیدِ داخل که از سالِ ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۸ در انبارها باقی مانده بود خبر داد و گفت: این چای‌ها ۳۵۱ میلیارد تومان ارزش دارد و می‌توانست مصرفِ چایِ دو سالِ ایران را تامین کند. چایِ ایرانی اگر بیش از ۳ سال و چایِ خارجی بیش از 5/1 (یک و نیم) سال در انبار بماند، غیرقابل استفاده است، بنابراین این چای‌ها اکنون غیرقابل استفاده است و دولت به سازمانِ چایِ کشور مجوز داده که برایِ تولیدِ کود و مصارفِ صنعتی از آن استفاده شود. (۱۷)

 ۱۲- تعطيلی کارخانه‌هایِ چای به دليلِ وارداتِ بی‌رويه: رییسِ اتحاديه‌یِ چاي‌كارانِ كشور- در شهریورِ ۱۳۸۸-  در موردِ اثرِ وارداتِ بی‌رويه‌یِ چایِ خارجی بر صنعتِ چایِ ايران گفت: از ۱۷۲ كارخانه‌یِ چای­سازی در شمالِ كشور در بيش‌ترين زمانِ بهره‌برداری، كمتر از ۵۰ درصدِ كارخانه‌ها راه‌اندازی شد و بقيه تعطيل هستند. در دورِ اولِ چيدنِ برگِ سبزِ چای ۱۰۲ كارخانه باز بود و در حالِ حاضر بينِ ۶۰ تا ۷۰ كارخانه‌یِ چای­ سازی فعاليت دارند. دليلِ اصلیِ تعطيل بودنِ كارخانه‌ها در انبار ماندنِ چای از سال‌هایِ قبل است. (۸)

۲- عدمِ به‌سازی و نوسازیِ باغ‌هایِ چای

رییسِ سازمانِ چایِ کشور در این‌باره – در سالِ ۱۳۸۹-  گفت: ۵۰ درصد از باغ‌هایِ چای بیش از ۵۰ سال عمر دارند. عمرِ مفيدِ بوته‌هایِ چای۵۰ سال است و پس از آن برگ‌دهی و كيفيتِ برگِ توليدیِ آن­ها كاهش می يابد در واقع ۵۰‌درصدِ باغ‌هایِ چایِ ايران نياز به نوسازی دارند. یعنی بوته­هایِ قدیمی باید ریشه کن و به‌جایِ آن‌ها بوته‌هایِ جدید کاشته شود. ۵۰‌درصدِ بقيه‌یِ باغ هایِ چایِ گيلان و مازندران هم كه عمرِ آن­ها زيرِ۵۰ سال است بايد اصلاح و به‌سازی شوند. با این‌کار توانِ توليدِ برگِ‌سبزِ چای تا ۳۰‌درصد افزايش می‌یابد و كيفيتِ این محصول هم چند برابر می‌شود. برایِ نوسازی یا ریشه کنیِ بوته‌هایِ قدیمی در ۵۰‌درصدِ از باغ‌هایِ چایِ گيلان و مازندران كه عمرِ آن­ها بيش از ۵۰سال است به ۴هزارو۸۰۰ ميليارد ريال اعتبار نيازاست (به‌ازایِ هرهکتار ۳۰۰میلیون ریال) و برایِ به‌سازی وهرسِ باغ­هایِ چایِ شمال هم بايد ۴۰۰ميليارد ريال اعتبار درنظر گرفته شود، اين درحالی است كه پارسال فقط ۵۰میلیارد ریال برایِ به‌سازیِ باغ­هایِ چای اختصاص یافت و امسال هم ۱۰۰میلیارد ریال برایِ این‌کار در نظر گرفته شده است.

به گفته‌یِ یکی از کارشناسانِ سازمانِ چای، برایِ نوسازیِ باغ‌هایِ چای، دولت بايد علاوه‌برتامينِ هزينه­هایِ نوسازیِ باغ‌ها، به‌‌علتِ تک‌محصولی بودنِ خانوارهایِ چاي‌كار، هزينه­هایِ زندگیِ آنان را هم برایِ ۵سال تامين كند، چرا كه بوته‌هایِ جديدِ چای پس از ۵سال به برگ‌دهیِ قابلِ برداشت می­رسند.

رييسِ اتحاديه‌یِ شركت­هایِ تعاونیِ چای­كارانِ كشور نیز اجرایِ طرحِ نوسازی و به‌سازیِ باغ‌هایِ چای را ضروری دانسته و گفته است: دولت بايد بهره‌یِ تسهيلاتِ به­زراعی را حذف ومدتِ بازپرداختِ آن­ها را به بعد ازاجرایِ كاملِ طرح موكول كند. (۱۸)

۳- طرحِ خصوصی سازی و انحلالِ سازمانِ چایِ کشور: طیِ این طرح که به‌اصطلاح طرحِ اصلاحِ ساختارِ چای نامیده می­شد، دولت به کارخانه‌دارانِ چای کمکِ مالی داد تا در چارچوبِ قانونِ عرضه‌وتقاضا برگ‌ِ سبزِ چای بخرند و آن را به چایِ خشک تبدیل کنند. این‌کار همراه با عدمِ نظارت صحیح بود و در نتیجه هر سال چایِ خشکِ زیادی که به فروش نرفته بود در انبارها باقی ماند. در سالِ ١٣٨٣، کارخانه­هایی که نتوانسته بودند محصولاتِ تولیدیِ خود را به فروش برسانند، از خریدِ برگِ سبزِ چای از کشاورزان سر باز زدند و لذا دولت در ازایِ هر هکتار باغِ چای مبلغِ هفت‌میلیون‌ریال کمکِ بلاعوض به چای‌کاران پرداخت نمود تا اقدامی در بخشِ تولید صورت نگیرد و در آن سال حدودِ ٩٥‌درصد از باغ‌هایِ چایِ دست‌نخورده توسطِ کشاورزان رها شد. در اواخرِ سالِ ١٣٨٣ نماینده‌گانِ مجلسِ شورایِ اسلامی طرحی را تصویب کردند که دولت در سال ١٣٨٤ چای را تضمینی خریداری نماید اما برایِ اجرایِ این مصوبه، مجری قانونی وجود نداشت زیرا سازمانِ چای قبلا منحل شده بود. از این رو، خریدِ تضمینی به سازمانِ تعاونِ روستایی محول شد که هیچ تخصص و سازماندهیِ کارشناسی در خصوصِ چای نداشت. (۴)

در خصوصِ رها نمودنِ باغ‌هایِ چای (پرداختِ مبلغِ۷۰۰هزار تومان در ازایِ هر هکتار)، یکی از دست­اندرکارانِ چای در سالِ ۱۳۸۳ گفت: این از مواردی است که می تواند قابل تامل باشد. مافیایِ چای بهترین راه را برایِ از کار انداختنِ صنعتِ چای انتخاب کرده است. مافیایِ چای سالانه حدودِ ۲۰۰ تا ۲۵۰میلیارد تومان سود می‌برد این در حالی است که کلِ بودجه‌ای که صرفِ خریداریِ باغ‌هایِ چای می شود ۲۰درصدِ سودی است که قاچاقچیانِ این کالا می‌برند. اگر کلِ پولی را که دولت بابتِ هر هکتار چای به کشاورزان پرداخت کرده در صنعتِ چای سرمایه گذاری می‌شد، امروز وضعیتِ صنعتِ چای این­طور نبود. (۱۹)

۴- خریدِ تضمینی

محصولِ تولیدی در قالبِ خریدِ تضمینی توسطِ دولت خریداری می‌گردد، اما خریدِ تضمینیِ چای بدونِ‌ درنظر گرفتنِ منافعِ تولیدکننده‌گان انجام می‌گیرد و دارایِ مسایلی است که در این‌جا به اختصار به آن‌ها اشاره می‌نمایم.

مشکلاتِ خریدِ تضمینی برایِ چای‌کاران: ۱- تعیینِ قیمتِ خریدِ تضمینی بدونِ هماهنگی با چای‌کاران و بدونِ در نظر گرفتنِ شرایطِ اقتصادی ۲- تاخیر در پرداختِ مطالباتِ چای‌کاران ۳- عدمِ درجه­بندیِ صحیح در هنگامِ خرید.

۱- تعیینِ قیمتِ خریدِ تضمینی بدونِ هماهنگی با چای‌کاران و بدونِ درنظر گرفتنِ شرایطِ اقتصادی: چای­کاران همیشه تاکید دارند تعیینِ نرخِ خریدِ تضمینیِ برگِ سبزِ چای براساسِ نرخِ تورم و شرایطِ اقتصادیِ کشور و هزینه‌یِ تمام شده‌یِ تولیدِ برگِ سبز صورت گیرد که متاسفانه این کار انجام نمی شود. از جمله در سالِ ۱۳۸۸ اتحادیه‌یِ چای­کاران نرخِ خریدِ تضمینیِ برگِ سبزِ چای را یک­هزار تومان برایِ هر کیلوگرم برگِ سبزِ درجه‌یک و ۷۵۰تومان برایِ برگِ سبزِ درجه‌دو را پیشنهاد نمود اما برگِ سبزِ درجه‌یک با قیمتِ ۵۴۰تومان و برگِ سبزِ درجه‌دو ۲۹۰تومان خریداری شد. (۲۰)

در سالِ ۱۳۹۰ قیمتِ خریدِ تضمینی ابتدا برایِ برگِ سبزِ درجه‌یک مبلغِ شش‌هزار (۶۰۰۰) ریال و برایِ برگِ سبزِ درجه‌دو مبلغِ سه‌هزار (۳۰۰۰) ریال در هر کیلوگرم تعیین شد.(۲۱) اما در خرداد ماه نرخِ خریدِ برگِ سبزِ درجه‌دو به مبلغِ سه‌هزاروسیصد (۳۳۰۰) ریال برایِ هر کیلوگرم افزایش یافت. البته افزایشِ قیمتِ خرید شاملِ چینِ اول نشد و مقرر شد از چینِ دوم به چای‌کاران پرداخت گردد.(۲۲)

به غیر از بی‌اعتنایی به قیمت‌هایِ پیشنهادیِ چای‌کاران، قیمتِ پیشنهادیِ دستگاهِ متولیِ دولتی نیز پذیرفته نمی‌شود. به‌طورکلی در خصوصِ مقوله‌یِ خریدِ تضمینی می‌توان گفت: «در طولِ سال­هایِ اجرایِ قانونِ خریدِ تضمینی، دولت همواره قيمت­ها­یِ پيشنهادی ازسویِ وزارتِ جهادِ کشاورزی را تعديل کرده که نتيجه‌یِ اين‌کار طیِ سال­هایِ متمادی، تغييرِ رابطه‌یِ مبادله به زيانِ محصولاتی بوده است که به نرخِ تضمینی خريداری می‌شده‌اند. به عبارتی نه تنها حمايتِ قيمتیِ موثر و کارا نبود بل‌که مالياتِ ضمنی نيز از کشاورزان گرفته شده است.» (۲۳)

۲- تاخیر در پرداختِ مطالباتِ چای‌کاران: طلبِ چای‌کاران (بابتِ خریدِ برگِ سبز از آنان) همواره با تاخیر به آنان پرداخت می گردد. به‌گونه‌ای که گاه سالی می‌گذرد و زمانِ برداشت در سالِ جدید نیز فرامی‌رسد اما چای‌کاران هنوز مطالباتِ سالِ پیشِ خود را به‌طورِ کامل دریافت ننموده‌اند. رییسِ اتحادیه‌یِ چای­كارانِ كشور در سالِ ۱۳۸۴ گفت: از ۱۲۰هزار تن برگِ سبزِ برداشت شده ۲۹هزار تن چایِ خشک به ارزشِ ۲۳۰ میلیارد ریال به‌دست آمده است كه سازمانِ تعاونِ روستایی ۱۰۰میلیارد ریال از مطالباتِ چای‌كاران را تا پایانِ تیرماه پرداخت كرده است و مابقی تا تامینِ اعتبار توسطِ وزارتِ بازرگانی به تعویق افتاده است. آمار و اطلاعاتِ اعلام شده مبنی بر حجمِ تولید و میزانِ پرداختِ مطالباتِ كشاورزان بی‌اساس است.(۲۴) در سالِ ۱۳۸۹، سرپرستِ سازمانِ چایِ کشور، در بهمن ماه از واریزِ آخرین مرحل‌یِ مطالباتِ چای‌کاران و پرداختِ تمامِ مطالباتِ چای­کاران بابتِ خریدِ تضمینیِ برگِ سبزِ چایِ آن سال خبر داد.(۲۵) نایب رییسِ اتحادیه‌یِ چای‌کارانِ کشور در ۳۰فروردینِ ۱۳۹۱ گفت: میزانِ خریدِ تضمینیِ برگِ سبزِ چای در سالِ ۱۳۹۰ مبلغِ ۳۵میلیارد تومان بود که دولت ۹میلیارد تومان از مطالباتِ چای‌کاران را هنوز پرداخت نکرده است. (۲۶)

در سالِ ۱۳۹۱ نیز روندِ تاخیر در پرداختِ مطالباتِ چای‌کاران – بابتِ خریدِ برگِ سبز از آنان- ادامه داشته است. در این خصوص رییسِ اتحادیه‌یِ چای‌کارانِ ایران در پایانِ مردادِ ۱۳۹۱ از تاخیرِ یک‌ماهه‌ در پرداختِ علی‌الحساب بابتِ مطالباتِ چای‌کاران خبر داد و گفت: «متاسفانه تاکنون دولت هیچ وجهی را علی‌رغمِ تعهدات‌اش به چای‌کاران پرداخت نکرده است. دولت فقط مطالباتِ برخی ازچای‌کاران را تا نیمه‌یِ اولِ اردیبهشت داده و مابقیِ مطالباتِ آن‌ها را پرداخت نکرده است. قرار بود یک‌ماه پیش دولت مبلغِ ۱۰ میلیارد تومان از مطالباتِ چای‌کاران را به‌صورتِ علی‌الحساب پرداخت کند که تاکنون هیچ وجهی پرداخت نشده است.» یک‌ماه پیش از این تاریخ، رییسِ سازمانِ چایِ ایران از دستورِ معاونِ برنامه‌ریزی و نظارتِ راهبردیِ رییس جمهور برایِ واریزِ مبلغِ ۱۰میلیارد تومان به حسابِ سازمانِ چای جهتِ پرداختِ مطالباتِ چای‌کاران خبر داده بود.(۲۷)

Formulärets nederkant

۳- عدمِ درجه­بندیِ صحیح در هنگامِ خرید: از دیگر مسایلِ موجود در خریدِ تضمینیِ چای، عدمِ درجه‌بندیِ صحیحِ برگِ سبز است. بازرسِ اتحادیه‌یِ چای‌کارانِ شمالِ کشور در آبان‌ماهِ سالِ ۱۳۹۰ گفت: براساسِ مصوبه‌یِ شورایِ عالیِ اقتصاد، در سالِ ۱۳۹۰، قيمتِ خريدِ تضمينیِ برگِ سبزِ چایِ درجه‌يک ۶۰۰تومان، درجه‌دو ۳۰۰تا ۳۳۰تومان در برداشتِ اول، دوم، سوم و چهارم تعيين و به سازمانِ چایِ كشور ابلاغ شده بود اما از نرخِ ۳۳۰تومان خريدِ تضمينیِ برگِ سبزِ چایِ درجه‌دو، مبلغِ ۳۰تومانِ آن هم‌چون سال­هایِ گذشته محاسبه نشده كه نارضايتیِ چای­كاران را به دنبال داشته است. حدودِ ۱۰۰درصدِ برگِ سبزِ چای­كارانِ شمالِ كشور در برداشتِ اول و دوم درجه‌يک بوده، اما در خريدِ تضمينیِ چای تنها ۱۶درصدِ آن به‌عنوانِ برگِ سبزِ درجه‌يک از چای­كارانِ شمال خريداری شده است.(۲۸)

دریافتی تولیدکننده‌گانِ چای

متاسفانه سهمِ تولیدکننده‌گانِ داخلی از بازارِ چایِ کشور اندک است. يک تحقيقِ آماری كه سالِ ۱۳۸۵ تهيه شده نشان می‌دهد مردمِ ايران در اين سال حدودِ يک‌هزارونهصدميليارد ريال برایِ مصرفِ انواعِ چای پول خرج كرده اند و در اين ميان فقط ۳۰۰ميليارد ريال آن نصيب دست‌اندركاران، توليدكننده‌گان و خانوارهایِ ايرانیِ توليدكننده‌یِ چایِ داخلی شده و بقيه يعنی حدود يک‌هزار وششصدميليارد ريالِ آن بابتِ مصرفِ انواعِ چایِ خارجی پرداخت شده است. آن­چه از اين مبلغ به جيبِ توليدكننده‌گانِ خارجی رفته حدودِ ۴۰۰ميليارد ريال است و بيش از يک‌هزارو۲۰۰ميليارد ريال به جيبِ واردكننده‌گان در امرِ وارداتِ رسمی و غيررسمی رفته است.(۲۹)

وضعیتِ نا­به­سامانِ چای­کاران

همان‌گونه که نوشتم، پس از انقلابِ ۵۷، وضعیتِ چای­کاری همواره نابه‌سامان بوده است. در باره­یِ شرایطِ دهه‌یِ  ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ در سطورِ بالا مطالبی آوردم. این‌جا درباره­یِ شرایطِ مزبور در دهه‌یِ نخستِ حکومتِ اسلامی هم اشاره­ای می­نمایم. در آذرماهِ سالِ ۱۳۶۶ و در زمانِ نخست­وزیریِ میرحسین موسوی، امام جمعه‌یِ لاهیجان و نماینده‌یِ آستانِ اشرفیه در مجلسِ شورایِ اسلامی نامه­ای خطاب به موسوی نوشت که در آن به مسایل و مشکلاتِ چای­کاری هم‌چون: بالا رفتنِ قیمتِ تمام شده و عدمِ تناسبِ هزینه و درآمد، متروکه شدنِ بخشی از باغ‌هایِ چای، کاهشِ کیفیتِ چایِ تولیدی، مشکلاتِ کارخانه­ها و از جمله فرسودگیِ ماشین‌آلات و عدمِ رعایتِ اصولِ فنی در برخی کارخانه­ها، و ناصحیح بودنِ سپردنِ امورِ چای به بخشِ بازرگانی؛ اشاره نمود، (۳۰) که البته اقدامی در جهتِ رفعِ مشکلات انجام نگرفت.

به هر روی و با تاسف، مشکلاتِ چای­کاران به مرورِ زمان تشدید گردیده است و وضعیتِ زندگیِ تعدادِ زیادی از آنان بحرانی است. رییسِ اتحادیه‌یِ چای‌کاران در دی‌ماهِ ۱۳۹۰ گفت: چای‌کاران زندگیِ واقعا غم‌انگیزی دارند، بسیاری از کشاورزان به خاطرِ این‌که شناخته نشوند در بازارهایِ لنگرود، لاهیجان وجاهایِ دیگر تکدی‌گری می‌کنند که بنده از گفتن چنین حرف­هایی شرم ‌می‌کنم‌. چای‌کاران گروهی هستند تک‌محصولی و به‌جز برداشتِ چای هیچ درآمدِ دیگری ندارند. در حالِ حاضر ۱۶میلیاردتومان بدهیِ چای‌کاران باقی مانده است. حدودِ ۳ماه پیش نامه‌ای به شخصِ رییس‌جمهور نوشته‌ام که پاسخی دریافت نکردم؛ هم‌چنین یک‌ماه پیش در نامه‌ای به وزیرِ جهادِ کشاورزی درخواستِ خود را اعلام کردم که باز هم متاسفانه پاسخی دریافت نشد. شرایطِ چای­کاران فوق‌العاده سخت است، نمی‌دانیم به کجا باید مراجعه و موضوع را رسیدگی کنیم؛ فعلا راهی جز سکوت نداریم.(۳۱)

هم‌چنین نایب‌رییسِ اتحادیه‌یِ چای‌کارانِ کشور در ۳۰فروردینِ ۱۳۹۱ گفت: عدمِ پرداختِ مطالبات و وارداتِ بی‌رویه‌یِ چای توسطِ مافیایِ دولتی موجب شده است که بیش از ۵۰درصد از کارگرانِ باغ‌هایِ چایِ کشور را‌‌ رها کنند و در قالبِ کارگرِ ساختمانی و به‌صورتِ روزمزد گذرانِ معیشت کنند.(۲۶)

با ادامه‌یِ حکومتِ سرمایه‌داریِ اسلامی، امیدِ هیچ اصلاحِ ساختاری و اساسی در شرایطِ کشت و صنعتِ چایِ ایران و نجاتِ چای‌کاران از وضعیتِ بحرانی­ای که بدان گرفتار آمده­اند، نمی­رود. امورِ مربوط به کشت و صنعتِ چای در ایران با علمِ روز هماهنگ نیست و از قافله‌یِ پیشرفت عقب مانده است -و بهتر است گفته شود عقب نگاه داشته شده است- درحالی‌که امورِ مربوط به تولید و عرضه‌یِ چای در دیگر کشورهایِ دست‌اندرکارِ این فعالیت از پیشرفت‌هایِ قابلِ توجهی برخوردار بوده است. با ادامه وضعیتِ حاکم بر کشت و صنعتِ چای، فاصله‌یِ میانِ شرایط و محصولِ تولیدِ داخلی و خارجی بیش‌ازپیش خواهد گشت. از جمله فاکتورهایی که می توان در این خصوص ذکر نمود، افزایشِ ناهنجارِ هزینه‌یِ تولید در ایران است. هم‌چنین شرکت‌هایِ بزرگ و معروفِ بین‌المللی، فعالیتِ بسیار گسترده‌ای در خصوصِ فرآوریِ محصولِ چای و عرضه‌یِ انواع و اقسامِ چای مطابق با هر سلیقه و ذائقه انجام داده‌اند و در نتیجه، در ایران – با حمایتِ بی‌دریغِ مسئولینِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی- بازارِ مصرفِ چای را در اختیار گرفته‌اند، درحالی‌که روزبه‌روز از تعدادِ مصرف کننده‌گانِ داخلیِ چایِ تولیدِ ایران کاسته می‌شود. چنان‌چه پس از سرنگونیِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی، چای‌کاری در ایران دوباره رونق یابد، می‌بایستی زمانی طولانی و هزینه‌ای گزاف برایِ آشناییِ دوباره‌یِ ذائقه‌یِ مصرف کننده‌گانِ ایرانی با چایِ تولیدِ داخل و بازگرداندنِ آن به سبدِ کالایِ خانوار، صرف نمود.

حمایت از وارداتِ بی‌رویه و سرکوبِ تولیدِ داخلی که به‌طورِ مستمر توسطِ مسئولینِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی صورت گرفته است، در برابرِ کسبِ سودِ هرچه بیش‌تر و انباشتِ سرمایه برایِ سرمایه‌داریِ حاکم و شرکایِ بین‌المللی، تنگ‌دستی و فقرِ روز افزونِ کارگرانِ زحمت‌کشِ این بخش را به دنبال داشته است که هم‌چنان بر شدتِ آن افزوده می‌گردد. امیدِ آن که تولیدکننده‌گانِ زحمت‌کش به‌جان آمده، نیرویِ خشمِ خود را متوجه مسببِ تمامیِ مسایل و مشکلاتِ خود نمایند و در کنارِ سایرِ نیروهایِ جامعه، برایِ سرنگونیِ رژیمِ ضدِانسانی، ستم‌گر و فاسدِ حاکم بر ایران، و استقرارِ حکومتی مردمی و برخاسته از اراده­یِ خلق، بکوشند. به امیدِ سرنگونیِ هرچه سریع‌ترِ حکومتِ جمهوریِ اسلامی ایران.

 

منابع
۱- http://irantea.org/fa/?page_id=719
۲- مرکز آمار ایران. جدول: تولید چای در سال­های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۸.
http://amar.sci.org.ir
۳- http://foodna.ir/24000-fa.html
۴- داغبندان، الهیار. طرح پیشنهادی توسعه خوشه صنعتی چای در شرق استان گیلان.
۵- http://amar.sci.org.ir
۶- مرکز آمار ایران. نشريه نتايج آمارگيری كشاورزی ۱۳۵۱.
http://amar.sci.org.ir
۷- http://www.foodna.ir/1820-fa.html
۸- http://www.asriran.com/fa/news/84836
۹- http://aftabnews.ir/vdcjyxevxuqetyz.fsfu.html
۱۰- http://www.mardomsalari.com/template1/News.aspx?NID=12062
۱۱- مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی- دوره۶- جلسه ۴۳۰(۱۳۸۳/۳/۳)- گزارش‌ کمیسیون‌ اقتصادی‌ درمورد تقاضای‌ تحقیق‌ و تفحص‌ از میزان‌ و چگونگی‌ واردات‌ چای‌ خشک‌ و نحوه‌ توزیع‌ آن‌ در کشور.
۱۲- مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی- دوره ۶- جلسه ۴۲۹(۱۳۸۳/۲/۳۰)- گزارش‌ کمیسیون‌ اقتصادی‌ درمورد تقاضای‌ تحقیق‌ و تفحص‌ از میزان‌ و چگونگی‌ واردات‌ چای‌ خشک‌ و نحوه‌ توزیع‌ آن‌ در کشور.
۱۳- مذاکرات مجلس شورای اسلامی. دوره ششم(۶). جلسه ۴۳۲(۱۳۸۳/۳/۵). گزارش‌ کمیسیون‌ اقتصادی‌ درمورد تقاضای‌ تحقیق‌ و تفحص‌ از میزان‌ و چگونگی‌ واردات‌ چای‌ خشک‌ و نحوه‌ توزیع‌ آن‌ در کشور.
۱۴- http://facility.agri-jahad.ir/portal/Home/Default.aspx?CategoryID=12dc1533-b63b-449b-85fe-dc8f0ccd78a4
۱۵- http://www.epe.ir/NSite/FullStory/News/?Id=243
۱۶-
http://xn—-ymcbuit40drrfa.eghtesadna.com/T_118059_____در-میزگرد-بررسی-مشکلات-صنعت-چای-عنوان-شد-بارقه-های-امید-در-باغ-های-سرسبز-گیلان.htm
۱۷- http://aftabnews.ir/vdcjyxevxuqetyz.fsfu.html
۱۸-
http://guilan.irib.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=17639:12&catid=456:tafasir&Itemid=173
۱۹- http://mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=91465
۲۰- http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=1201654
۲۱- http://jtg-ir.com/newsdetail-402-fa.html
۲۲- http://www.maj.ir/portal/Home/ShowPage.aspx?Object=Event&CategoryID=4b789d48-cd31-43a2-b92f-05f4c53a2394&LayoutID=005ad7ed-f813-48c6-a161-d303e3618ab3&ID=2516f54e-a2c2-44d7-ab36-e5ad58491ffd
۲۳- http://www.iranwheat.ir/tahlil/85mordad/05.asp
۲۴- http://agri-eng.org/print/print.php?id=899
۲۵- http://irantea.org/fa/?p=917
۲۶- http://ilna.ir/newsText.aspx?ID=257115
۲۷-
http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?pr=s&query=%DA%86%D8%A7%DB%8C%20&NewsID=1677203
28-http://irna.ir/Economic/News/30660744/%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DA%86%D8%A7%DB%8C%D9%83%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%83%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%8A
29- http://www.iran-tea.com/1389/02
30- http://www.rajanews.com/detail.asp?id=29846
31- http://ilna.ir/newsText.aspx?ID=232849
Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: